احکام عزاداری

احکام عزاداریتصویر-شاخص-احکام-عزاداری

در فتواهای مراجع تقلید بررسی شد
حکم شرعی عَلَم‌کشی، هروله‌کردن، لطمه‌زنی و برهنه‌ شدن در عزاداری

لازمه برپایی مراسم پرشور و مؤثر عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع) علاوه بر اخلاص، افزایش آگاهی و دانش در این باره است. این گزارش با استناد به نظر مراجع تقلید به برخی سؤالات فقهی عزاداری پاسخ داده است.

کیفیت برگزاری مجلس عزاداری و سوگواری باید چگونه باشد؟

پاسخ:

آیات عظام: خامنه‌ای، مکارم، سیستانی، شبیری زنجانی، وحید خراسانی و صافی گلپایگانی:

۱- در مجلس عزاداری اهل بیت، ذکر اهداف مقدّس امام حسین علیه‌السلام و تاریخچه کربلا و تحلیل فرازهای آن و مراسم سوگواری و روشن کننده اهداف عزاداری حضرت سیّدالشهدا(ع) و مانند آن باشد.

۲- فضائل اهل بیت(ع)، امر به معروف و نهی از منکر، بیان احکام الهی، مطرح شود.

۳- از هر کاری که موجب وهن مجالس مذهبی و عزاداری باشد خودداری شود.

۴- از گفتن جملاتی که بوی شرک و کفر می‌دهد اجتناب شود.

۵- از هر کاری که موجب ضرر شدید به بدن یا ناقص شدن آن می‌شود باید اجتناب شود.

* خندیدن در ماه محرّم چه حکمی دارد؟

پاسخ:

خندیدن در ماه محرّم و صفر از نظر شرعی حرام نیست، اما چون ماه های اندوه و حزن اهل بیت وخاندان نبوّت، خصوصاً در دهه عاشورا است، بهتر است شیعیان و دوستان اهل بیت در حزن و اندوه باشند. حضرت علی(ع) فرمود: «خدا به زمین توجّهی کرد، پس ما را اختیار و انتخاب کرد، وبرای ما، شیعیان ما را اختیار نمود. آنان ما را یاری می‌کنند و در شادی ما شادی می‌نمایند و در حزن و اندوه ما محزون وغمناک هستند. آنها اموال و جان‌های خود را در راه ما بذل می‌کنند».(۱)

بنابراین خندیدن و شادی در ایام عزاداری اگر چه حرمت ندارد، اما از نظر اخلاقی ناپسند است و با معیار دوستی و محبت اهل بیت که از واجبات دینی است، سازگار نیست و حتی المقدور لازم است پرهیز شود.

پی‌نوشت‌ها:

۱٫ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۶۵، ص ۱۸، حدیث ۲۴٫

* لخت شدن برای سینه زنی در عزاداری چه حکمی دارد؟

پاسخ:

آیات عظام: امام خمینی، سیستانی، شبیری زنجانی، وحید خراسانی و صافی گلپایگانی: لخت شدن مردان، برای سینه زنی اشکال ندارد؛ لیکن زن‌ها نباید به بدن مرد اَجنبی نگاه کنند.

آیات عظام: خامنه‌ای، مکارم: لخت شدن برای سینه زنی در جایی که در معرض دید خانم‌ها باشد جایز نیست.

* خاک تربت امام حسین به چه چیز گفته می‌شود، آیا هنوز بعد از این همه سال خاک تربت وجود دارد؟

پاسخ:

تربت امام حسین(ع) خاکی است که از قبر یا حوالی مرقد مطهر حضرت سیدالشهدا صلوات الله علیه می‌آورند که شیعه به خوردن آن استشفا می‌کند؛ خاک اطراف قبر که برای شفای بیمار و مهر نماز استعمال می‌شود.

امام خمینی(ره) می‌فرماید: آنچه به صورت قطعی تربت امام حسین (ع) است خاکی است که از قبر و آنچه عرفاً ملحق به قبر است برداشته می‌شود. (۱)

نظر عده‌ای از مراجع آن است که حکم فضیلت سجده بر تربت امام حسین و حکم جواز خوردن کم از آن برای شفاء، مخصوص قبر و کمی از اطراف قبر امام حسین علیه السلام است و بقیه خاک کربلا هر چند محترم است؛ اما حکم خاک قبر امام حسین و اطراف قبر را ندارد. (۲)

بر اساس برخی از روایات سرزمین کربلا تا پنچ فرسخ از هر طرف جزء حریم قبر امام حسین علیه السلام حساب می‌شود. (۳)

به نظر بعضی از مراجع: حکم تربت حسینی که در روایات وارد شده است بر خاک کربلا تا مقداری که حریم قبر امام حسین علیه‌السلام است یعنی از هر طرف پنج فرسخ بار می‌شود. ولی زمین‌های نزدیک قبر شریف حضرت، دارای فضیلت بیشتری هستند. (۴)

پی‌نوشت‌ها:

۱٫ تحریر الوسیله، ج ۲، ص ۱۵۶، امام خمینی، موسسه تنظیم و نشر اثار امام خمینی، ۱۴۲۱ ق، چاپ اول.

۲٫ آیت‌الله بهجت، توضیح المسائل مراجع، ج۲ ذیل مسئله ۲۶۲۸، استفتاء از دفتر ر